Evran - brostnar vonir

Það er víst óhætt að segja að evran, sameiginlegur gjaldmiðill Evrópusambandsins, hafi ekki skilað sér eins og vonir stóðu til í þeim aðildarríkjum sambandsins sem tekið hafa hana upp. Áróðursmeistarar sambandsins lofuðu almenningi gulli og grænum skógum þegar evran væri komin í vasa hans í stað gömlu gjaldmiðlanna. Raunin hefur hins vegar verið að miklu leyti allt önnur og verri.

Eins og staðan er nú á efnahagslíf evrusvæðisins við mikla efnahagsörðugleika að stríða og ríkir kreppa í mörgum helztu aðildarríkjum þess. Fyrir liggur að Þýzkaland, stærsta hagkerfi Evrópusambandsins, muni fara fram úr leyfilegum fjárlagahalla evrusvæðisins í ár, þriðja árið í röð. Frakkland er í sömu sporum og efnahagsmál Ítalíu, Hollands og Portúgals eru sömuleiðis í slæmri stöðu. Atvinnuleysi eykst á evrusvæðinu, sömuleiðis verðbólga, hagvöxtur er lítill sem enginn og ekki er útlit fyrir að ástandið lagist í nánustu framtíð. Á sama tíma hefur t.a.m. verðbólga verið mun minni á Íslandi og atvinnuleysi margfalt minna.

Almenningur reiður
Frá upphafi hefur almenningur í evrulöndunum verið meira eða minna óánægður með evruna. Einkum hefur óánægja almennings beinzt að miklum verðhækkunum sem hófu innreið sína strax og evran var tekin í notkun, þvert á það sem honum hafði verið heitið. Á það meira eða minna við um öll þau ríki sem tekið hafa evruna upp. Eru dæmi um að vörur hafi tvöfaldast í verði með tilkomu evrunnar. Hafa mótmæli vegna þessa verið tíð og nú nýverið hvöttu ítölsk neytendasamtök Ítali til að sniðganga ýmsar vörur í því skyni að mótmæla stöðugt hækkandi vöruverði síðan evran var tekin í notkun þar í landi. Er talið að nær helmingur ítölsku þjóðarinnar hafi tekið þátt í þessum aðgerðum.

Nýlega var ennfremur gerð skoðanakönnun sem sýndi að 70% Þjóðverja myndu hafna evrunni ef þeir fengju að segja álit sitt á henni í þjóðaratkvæðagreiðslu. Meirihluti Frakka er sömu skoðunar. Sem kunnugt er fékk engin þeirra þjóða, sem tekið hafa upp evruna, að kjósa um málið í þjóðaratkvæði. Þar sem hins vegar kosið hefur verið um evruna hefur henni allsstaðar verið hafnað. Það sem sérstaklega er talið áhugavert við áðurnefndar skoðanakannanir er að óánægja með evruna er langmest meðal ungs fólks.

Svíar hafna evrunni
Í ljósi þessa er það sennilega ekki einkennilegt að Svíar skyldu hafna evrunni með afgerandi hætti í síðasta mánuði. Svíar gerðu sér grein fyrir því að með því taka evruna upp myndi valdið yfir efnahagslífi þeirra hverfa úr landi brott, lýðræðið í landinu myndi minnka og grafið yrði undan velferðarkerfinu svo eitthvað sé nefnt. Að auki benti flest til þess að verðbólga í landinu myndi aukast svo og atvinnuleysi yrði evran tekin upp.

Ljóst þykir að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar mun hafa mikil áhrif út fyrir Svíþjóð og þá einkum á þau tvö önnur aðildarríki Evrópusambandinu sem standa fyrir utan evruna, Bretland og Danmörku. Hefur niðurstaðan fyrst og fremst verið túlkuð sem andstaða sænsks almennings við frekari samruna innan Evrópusambandsins en þegar er orðinn.

Hjörtur J. Guðmundsson

(Birt áður í DV 13. október 2003)

Birt einnig á:
www.heimssyn.is