Frábær landsfundur og frábær ræða

Nú er á enda vel heppnaður 36. landsfundur Sjálfstæðisflokksins. Það sem stendur upp úr er án nokkurs vafa frábær setningarræða Davíðs Oddssonar, nú fyrrverandi formanns flokksins, sem hann flutti sl. fimmtudag fyrir troðfullri Laugardalshöllinni. Óhætt er að segja að ræðan hafi lagst afar vel í fundarmenn sem sáu ítrekað ástæðu til að klappa fyrir henni á meðan Davíð flutti hana og enn meira þegar flutningi hennar var lokið. Sérstaklega er mér minnisstætt mikið klapp vegna ummæla hans um Evrópusambandið sem og það hvernig Samfylkingin hefur nálgast Evrópumálin. Var í tvígang klappað á meðan Davíð fjallaði um þau mál.

Ræðu Davíðs má annars nálgast á heimasíðu Sjálfstæðisflokksins, bæði á textaformi sem og upptöku af flutningi hennar. Hvet ég alla til að kynna sér hana sem ekki hafa gert það nú þegar og vil ennfremur nota tækifærið til að hvetja til þess að hún verði með einum eða öðrum hætti gefin út. Það skemmir síðan ekki fyrir að ræðan hefur greinilega farið afskaplega illa í marga pólitíska andstæðinga Sjálfstæðisflokksins. Það er alltaf indælt. Hafa þeir brugðist við með vandræðakenndu fálmi eins og m.a. er fjallað um í Staksteinum Morgunblaðsins í dag.

Hafi hins vegar einhver verið í vafa um pólitíska slagsíðu Fréttablaðsins ætti sá vafi nú að vera endanlega horfinn. Í forsíðufrétt blaðsins um opnunarræðu Davíðs var lögð áherzla, ekki á ræðuna sjálfa, heldur á gagnrýni Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur, formanns Samfylkingarinnar, á hana. Fyrirsögnin var tilsniðin í samræmi við það og allt eftir því. Fyrirsögnin var: "Viðbrögð við gagnrýni Davíðs Oddssonar á Samfylkinguna og forsetann: Eins og biturt fórnarlamb." Síðari hlutinn er tilvitnun í Ingibjörgu en ekki þótti þó ástæða til að setja það í það minnsta inn í gæsalappir heldur er því slengt upp eins og um hverja aðra staðreynd væri að ræða.

Síðan er fréttin sem vísað er til inni í blaðinu skoðuð og þar er ekki minnzt á umrædda gagnrýni Ingibjargar Sólrúnar. Gagnrýninni, sem undir eðlilegum kringumstæðum hefði auðvitað átt að vera algert aukaatriði, er slegið upp sem aðalatriði í stað ræðunnar sjálfrar og hvers vegna? Hver skyldi tilgangurinn með því hafa verið? Eðlileg blaðamennska? Nú er í sjálfu sér ekkert að því frá sjónarhóli blaðamannsins þó kannað væri með skoðun einhverra á ræðunni en að gera aukaatriði að aðalatriði og slá því upp á forsíðu blaðsins hefur augljóslega ekkert með fagleg vinnubrögð að gera. Þetta er ekkert annað en pólitísk misnotkun á Fréttablaðinu sem auðvitað er langt því frá að vera eitthvað nýtt.

Til samanburðar má nefna að forsíðufrétt Fréttablaðsins, um upphaf landsfundar Samfylkingarinnar sl. vor, byggðist ekki á gagnrýni Davíðs Oddssonar á setningarræðu Össurar Skarphéðinssonar. Reyndar hefði Davíð aldrei tekið þátt í slíku enda hefur hann látið þess getið að hann hafi alltaf lagt áherzlu á að láta eins lítið á sér bera í fjölmiðlum og hann hafi getað þegar aðrir flokkar hafi verið með sína landsfundi. Þetta þætti honum sjálfsögð og eðlileg kurteisi. En það er greinilega misjafnt hversu vel fólk er alið upp.

Reyndar var það svo að þó minnzt væri á setningarræðu Össurar í forsíðufrétt Fréttablaðsins daginn eftir setningu landsþings Samfylkingarinnar þá féll hún algerlega í skuggann af annarri pólitískri slagsíðu Fréttablaðsins, afdráttarlausum stuðningi þess við það að Ingibjörg Sólrún næði kjöri sem formaður flokksins. Fyrirsögnin á forsíðunni var: "Búist við sigri Ingibjargar". Og síðan var rétt imprað á ræðu Össurar í lok fréttarinnar. Vitnað var í tvær tengdar fréttir inni í blaðinu, á bls. 4 og 16.

Maður hefði svona fyrirfram haldið að á fjórðu síðunni yrði fjallað um setningarræðu formanns flokksins en það var þó aldeilis ekki heldur var þar fjallað um ræðu varaformannsins, Ingibjargar Sólrúnar. Á bls. 16, lengst inni í blaðinu, var síðan loks fjallað um ræðu Össurar. Hvergi í blaðinu var hins vegar að finna einu einustu frétt um álit stjórnmálamanna úr öðrum flokkum á því sem fram kom í ræðum Ingibjargar eða Össurar. Einhver önnur formúla hefur greinilega verið í notkun á ritstjórnarskrifstofum Fréttablaðsins þá en raunin er í dag.

Reyndar var nálgun Kastljóssins á ræðu Davíðs á fimmtudagskvöldið sömuleiðis fyrir neðan allar hellur. Ingibjörg Sólrún var þar sem kunnugt er fengin í drottningarviðtal í sjónvarpssal til að tjá sig um ræðuna fáeinum mínútum eftir að Davíð hafði lokið flutningi hennar. Hvað hefði verið sagt ef þetta hefði verið gert í vor með öfugum formerkjum? Davíð verið fenginn í drottningarviðtal í sjónvarpssal strax eftir ræðu Ingibjargar á landsfundi Samfylkingarinnar til að segja álit sitt á henni?? Að vísu hefði Davíð aldrei tekið þátt í slíkum skrípaleik eins og áður segir.

Á eftir var rætt við Karl Th. Birgisson, blaðamann og fyrrv. framkvæmdastjóra Samfylkingarinnar, og Ólaf Teit Guðnason, blaðamann. Tjáði Karl sig þar um ræðuna vinstri hægri og var síðan beðinn að gefa henni einkunn í lokin af þáttarstjórnendunum þó hann hefði viðurkennt í viðtalinu að hann hefði hvorki heyrt né lesið ræðuna! Það kom þó ekki í veg fyrir að hann léti eins og hann væri sérfróður um innihald hennar og þess umkominn að gagnrýna hana á alla lund. Sá er þó auðvitað munurinn á Ríkissjónvarpinu og Fréttablaðinu í þessum efnum að um er að ræða hefðbundin vinnubrögð hjá því síðarnefnda.

En svo komið sé aftur að meðhöndlun Fréttablaðsins á ræðu Davíðs þá var hún einungis hið bezta mál þegar allt kemur til alls enda ljóst að blaðið gerði lítið annað með þessu útspili sínu en að staðfesta rækilega það sem kom fram í ræðunni um stöðu fjölmiðlamála á Íslandi sem og það sem Davíð og fleiri hafa sagt um þau mál fyrr og síðar.

Hjörtur J. Guðmundsson

Birt einnig á:
www.ihald.is

Tvöfeldni á háu stigi

Frjálslyndi flokkurinn hefur sem kunnugt er sent erindi til umboðsmanns Alþingis þar sem óskað er eftir rökstuddu áliti hans á því hvort Gunnari Örlygssyni, alþingismanni, hafi verið heimilt að segja skilið við flokkinn sl. vor og ganga til liðs við Sjálfstæðisflokkinn. Vilja frjálslyndir meina að þingsæti Gunnars sé flokksins en ekki hans og honum hafi því ekki verið heimilt að flytja það með sér yfir í raðir sjálfstæðismanna og þannig styrkja þingmeirihluta ríkisstjórnarinnar.

Sigurður Líndal, lagaprófessor, tjáði sig um þetta uppátæki Frjálslynda flokksins í fréttum Bylgjunnar 5. október sl. og sagðist efast stórlega um að málið væri tækt til meðferðar hjá umboðsmanni Alþingis. Stjórnarskrá lýðveldisins væri alveg skýr hvað þessa hluti varðaði, þingmenn væru ekki bundnir af öðru en eigin sannfæringu.

Sagðist Sigurður undrast erindi frjálslyndra í ljósi þessa. Það væri alveg skýrt af ákvæðum stjórnarskrárinnar að Gunnari hefði verið heimilt að yfirgefa Frjálslynda flokkins og ganga til liðs við annan. Í 48. grein stjórnarskrárinnar segir orðrétt: "Alþingismenn eru eingöngu bundnir að sannfæringu sinni og eigi við neinar reglur frá kjósendum sínum."

Eins og ég hef annars fjallað um áður hér á Íhaldinu er nálgun Frjálslynda flokksins á þessu máli öllu hin undarlegasta. Á sama tíma og frjálslyndir hafa hamast gegn Gunnari fyrir að hafa sagt skilið við sig og gengið til liðs við Sjálfstæðisflokkinn sáu þeir ekkert að því á sínum tíma – og sjá ekki enn – að Ólafur F. Magnússon skyldi segja skilið við borgarstjórnarflokk sjálfstæðismanna í lok árs 2001 og ganga til liðs við Frjálslynda flokkinn í kjölfar þess.

Ólafur hefði auðvitað átt, samkvæmt formúlu frjálslyndra, að segja af sér sem borgarfulltrúi í stað þess að halda embættinu enda væntanlega skoðun þeirra að það hafi verið Sjálfstæðisflokksins en ekki Ólafs, ekki satt? Nei, það gilda víst einhverjar aðrar formúlur í herbúðum Frjálslynda flokksins þegar slíkt beinist gegn öðrum en þeim sjálfum.

Annað dæmi um þessa tvöfeldni má nefna en það var fyrir ári síðan þegar Kristinn H. Gunnarsson var settur út úr öllu þingnefndarstarfi á vegum Framsóknarflokksins. Þá báru formenn allra stjórnarandstöðuflokkanna víurnar í hann og buðum honum að ganga til liðs við sig. Þá þótti ekkert að því þó þingmaður færði sig um set yfir í annan flokk vegna þess að honum þætti óbærilegt í eigin flokki því það hefði komið niður á ríkisstjórninni.

Það nýjasta í þessum efnum eru upphrópanir sumra um að Gunnar ætli sér að koma í veg fyrir að varamaður hans geti tekið sæti á Alþingi í vetur. Síðan hvenær eiga varaþingmenn einhverja heimtingu að taka sæti á Alþingi? Þetta eru varaþingmenn sem einungis er ætlað að hlaupa í skarðið ef svo illa vill til að viðkomandi þingmenn geti ekki sinnt störfum sínum sem skyldi. Í gegnum tíðina hafa ófáir varaþingmenn aldrei tekið sæti á Alþingi án þess að ástæða hafi þótt til að gera sérstakt mál út af því. En nú þykir allt í einu ástæða til þess.

Ég held að það sé ekkert nema gott um það að segja ef Gunnar hyggst leggja sig fram við að sinna vinnunni sinni í vetur eins og hann á að gera. Ég næ ekki þeim málflutningi að hann sé með því að svína á einhvern eins og sumir hafa viljað orða það. Varaþingmenn eiga einfaldlega enga kröfu um að taka sæti á þingi.

Hjörtur J. Guðmundsson

Birt einnig á:
www.ihald.is

Samfylkingin í frjálsu falli?

Niðurstöður síðustu skoðanakönnunar Gallup um fylgi stjórnmálaflokkanna voru einkar ánægjulegar. Sjálfstæðisflokkurinn mældist þar með 44% fylgi og hafði þá farið upp um heil átta prósetustig frá því mánuði áður. Ýmsar vangaveltur hafa verið uppi um það hverju þetta sætti og margir viljað tengja það við breytingar á forystu flokksins. En hvað sem þessu veldur eru þetta ánægjulegar fréttir og verður fróðlegt að fylgjast með næstu könnunum.

En það er annað sem vakti ekki síður athygli í þessari skoðanakönnun en góður árangur Sjálfstæðisflokksins. Fylgi Samfylkingarinnar heldur nefnilega áfram að minnka eins og raunin hefur verið frá því í vor þegar formannsskipti urðu í flokknum og Ingibjörg Sólrún Gísladóttir tók við taumunum. Mér skilst að ástæða þess að skipt var um manneskju í brúnni hafi verið óánægja margra flokksmanna með fylgi Samfylkingarinnar.

Samfylkingin ætlaði sér að verða stærsti stjórnmálaflokkur landsins eftir síðustu alþingiskosningar sem kunnugt er en það gekk ekki eftir frekar en önnur markmið hennar fyrir kosningarnar. Flokkurinn fékk þá aðeins 31% fylgi og náði því ekki þeim 35 prósenta múr sem talað var um að ná þyrfti. Sá múr var reyndar færður niður í 30% rétt fyrir kosningarnar þegar sýnt þótti að Samfylkingin myndi ekki standa undir þeir væntingum að komast yfir 35 prósentin.

Um það leyti er Ingibjörg Sólrún tók við sem formaður Samfylkingarinnar í maí sl. mældist fylgi flokksins 34%, í júní mældist það 33%, í júlí 32% og í ágúst var það svo komið niður í 30%. Í síðustu skoðanakönnun Gallup fyrir september var fylgi flokksins svo aðeins 29% og verður því fróðlegt að fylgjast með því hvernig næstu kannanir verða í þessu sambandi líka. Ef fylgið heldur áfram að lækka – og jafnvel þó það stæði bara í stað á þessum slóðum – hljóta menn að spyrja sig að því hvers vegna þeir hafi eiginlega verið að skipta um foringja í flokknum?

Ekki veit ég nákvæmlega frekar en aðrir hvers vegna fylgi Samfylkingarinnar hefur stöðugt farið lækkandi undanfarna mánuði en það er engu að síður nokkuð ljóst að Ingibjörg Sólrún hefur ekki beint verið að slá í gegn þann tíma sem liðinn er síðan hún var kjörin formaður flokksins. Hún hefur gert hvert axarskaftið á fætur öðru og má þar m.a. nefna algerlega misheppnaða og tilefnislausa gagnrýni á það hvernig staðið var að sölu Landssímans nú í sumar.

Ingibjörg Sólrún hefur komið manni fyrir sjónir sem ráðvilltur og örvæntingarfullur stjórnmálamaður síðan hún tók við taumunum í Samfylkingunni og skyldi engan undra. Ég var persónulega mjög ánægður með það að hún skyldi verða kosin sem formaður flokksins enda er ég sannfærður um að hún sé að mestu útbrunnin sem stjórnmálamaður og standi engan veginn undir þeim vætningum sem gerðar eru til hennar. Fyrir utan það að Samfylkingin með hana sem formann er langtum ólíklegri til að verða aðili að ríkisstjórn en ella.

Síðasta útspil Ingibjargar og Samfylkingarinnar er dæmigert fyrir þá örvæntingu sem virðist fara vaxandi innan flokksins, þ.e. að lýsa því yfir að Íslendingar ættu að ganga í Evrópusambandið og taka upp evruna. Hver vill ganga í Evrópusambandið núna eins og staðan er þar innanborðs bæði pólitískt og efnahagslega og bara að öllu leyti??? Það er allt í bullandi krísu þarna sem enginn sér fyrir endann á. Sennilega verstu krísu sem sambandið hefur nokkurn tímann staðið frammi fyrir.

Og evran? Evran er gangandi lík ef marka má sífellt fleiri virta aðila í alþjóðlega fjármálageiranum. Ber þar einkum að nefna annan stærsta banka heimsins, HSBC í London. Bendi að öðru leyti á nýlega grein eftir mig hér á Íhaldinu sem ég reit fyrir skemmstu um evruna og slæma stöðu hennar. Rétt er þó að geta þess að þar var aðeins stiklað á því helzta í því sambandi og er engan veginn um tæmandi yfirlit að ræða um það svartnætti sem evran er stödd í og raunar verið meira eða minna stödd í síðan hún var tekin í notkun sem almennur gjaldmiðill í byrjun árs 2002.

Og Samfylkingin ætlar víst að leggja fram þingsályktunartillögu á Alþingi á næstunni um að kannaðir verði kostir og gallar þess að taka upp evruna hér á landi. Bíddu, starfrækir forsætisráðuneytið ekki sérstaka nefnd um Evrópumálin þar sem Samfylkingin hefur sína fulltrúa? Hvers vegna leggur flokkurinn þá ekki fram þessa tillögu í þeirri nefnd sem sérstaklega var sett á laggirnar til að kanna þetta mál og hefur kannski nú þegar gert það?

Annars er Samfylkingunni meira en frjálst mín vegna að óska eftir því, hvort sem það er á Alþingi eða annars staðar, að kannaðir verði kostir og gallar þess fyrir Ísland að taka upp evruna. Engar líkur geta talizt á að niðurstaða slíkrar athugunar yrðu Ingibjörgu Sólrúnu og co. að skapi sé faglega og eðlilega að því verki staðið.

Eins og áður segir er ekki nóg með að evrusvæðið sé á góðri leið með að verða ein rjúkandi rúst heldur liggur fyrir að upptaka hennar hér á landi myndi engan veginn henta íslenzku efnahagslífi. Auk þess sem evran verður ekki tekin upp hér á landi nema samhliða aðild að Evrópusambandinu með öllum þeim ókostum sem slíkur gjörningur myndi hafa í för með sér fyrir Ísland.

Hjörtur J. Guðmundsson

Birt einnig á:
www.ihald.is

Meinta paradísin orðin að meintri nauðung

Sú var tíðin að áróður íslenzkra aðdáenda Evrópusambandsins gekk allur meira eða minna út á það að við Íslendingar værum að missa af einhverri hamingjulest til paradísar með því að standa fyrir utan sambandið. Talað var um hástemmd hugtök í því sambandi eins og "Evrópuhraðlestina" og sitthvað í þá veruna. Þessi málflutningur var sérstaklega áberandi á síðasta áratug nýliðinnar aldar. En svo breyttist þetta allt fyrir aðeins fáeinum árum og síðan hefur áróðurinn allur verið með allt öðru móti. Ekki er lengur skírskotað til Evrópusambandsins sem einhvers konar paradísar þar sem lífið sé svo miklu, miklu betra en utan þess. Rauði þráðurinn er heldur ekki lengur sá að það sé eftirsóknarvert fyrir Íslendinga að ganga í sambandið. Nú eru skilaboðin þau að Ísland muni fyrr eða síðar neyðast til að ganga í Evrópusambandið hvort sem fólkinu í landinu líkar það betur eða verr og því sé eins gott að gera það bara sem fyrst. Hin meinta paradís er sem sagt orðin að meintri nauðung í munni íslenzkra Evrópusambandssinna.

Annars er þessi merkilega þróun út af fyrir sig ekki skrítin ef málið er skoðað nánar. Það hefur einfaldlega reynst sífellt erfiðara og erfiðara fyrir íslenzka áhangendur Evrópusambandsins að telja fólki trú um að það sé gott að ganga í sambandið, sérstaklega með tilliti til efnahagsmála. Og undir það síðasta hafa þeir augljóslega með öllu gefið slíkar tilraunir upp á bátinn og þess í stað tekið þann pól í hæðina að reyna að sannfæra fólk um að það muni ekki hafa neitt val um það hvort Ísland gangi í Evrópusambandið eða ekki. Það sé bara afgreitt mál og fólk muni ekki hafa neitt um það að segja. Eins lýðræðisleg og þau skilaboð nú eru! En Evrópusambandið verður nú seint skilgreint sem lýðræðislegasta fyrirbæri sem fyrirfinnst og kannski smitast eðli þess út til þeirra sem trúa á það í blindni.

Spurningin í nýjustu könnuninni á Pólitík.is, vefriti ungra jafnaðarmanna, er einmitt lýsandi dæmi um þennan hugsunarhátt skósveina Evrópusambandsins hér á landi. Hún er svo hljóðandi: �Eigum við taka upp evruna þegar við göngum í ESB?“ Fyrir það fyrsta efast ég stórlega um að þeir sem ábyrgð bera á þessari spurningu séu frekar en aðrir þess umkomnir að fastnegla að jafn ólíklegur atburður eigi sér stað á einhverjum tímapunkti í framtíðinni og að Ísland gangi í Evrópusambandið. Í annan stað lýsir spurningin auðvitað alveg ótrúlegri vanþekkingu á Evrópumálunum en eins og flestir vita sem eitthvað vita um þann málaflokk er upptaka evrunnar skilyrði fyrir aðild nýrra ríkja að sambandinu. Þannig að það yrði ekkert val um það hvort evran yrði tekin upp hér á landi eða ekki tækju Íslendingar á annað borð upp á þeirri endemis vitleysu að ganga í Evrópusambandið.

Ég sendi annars ritstjóra Pólitík.is (sem reyndar er víst hættur núna) tölvupóst fyrir helgi og benti honum á þetta til gamans en bað hann samt lengstra orða að hrófla ekki við könnuninni þar sem ég hefði ekkert á móti því að pólitískir andstæðingar mínir skytu sig í fótinn með því að opinbera vanþekkingu sína. Ég fékk að vísu ekkert svar frá ritstjóranum en hann hefur a.m.k. greinilega orðið við ósk minni því könnunin er enn á sínum stað óbreytt. Það er einkar ánægjulegt :)

Hjörtur J. Guðmundsson

Birt einnig á:
www.ihald.is
www.heimssyn.is