“Evrópuverð” á matvælum er ekki til
Hver kannast ekki við hástemmd loforð heittrúaðra Brusselsinna um paradís á jörðu fyrir okkur Íslendinga ef við bara seljum sjálfstæði okkar undir Evrópusambandið og gerumst hreppur í hinu fyrirhugaða evrópska stórríki? Í því sambandi er ekki litlu lofað, en flest loforðin eiga það þó sameiginlegt að vera meira eða minna úr lausu lofti gripin.Eitt af slíkum loforðum er að vöruverð á Íslandi muni lækka sjálfkrafa ef við gerumst aðilar að Evrópusambandinu og tökum upp evruna, sameiginlegan gjaldmiðil sambandsins. Í ljósi kenninga áróðursmeistara Evrópusambandsins á evran nefnilega að hafa það í för með sér að verðlag á vöru og þjónustu á evrusvæðinu lækki í samræmi við lægsta verðið sem í boði er á svæðinu. Gallinn er bara sá að kenningin, sem lítur sjálfsagt ekki illa út á pappírnum, hefur bara ekki verið að ganga upp í raunveruleikanum.
Munur á verðlagi hefur aukizt
Staðreyndin er nefnilega sú að verðlag innan evrusvæðisins hefur ekki bara hækkað verulega með tilkomu evrunnar heldur hefur munurinn á verðlagi á vöru og þjónustu í evruríkjunum verið að aukast jafnt og þétt frá því að evran var tekin í gagnið sem almennur gjaldmiðill – þvert á loforð evrusinna. Þetta er meðal þess sem fram kemur í niðurstöðum rannsóknar sem gerð var fyrir skemmstu af Dresdner Kleinwort Wasserstein sem er fjárfestingabanki eins virtasta banka Þýzkalands, Dresdner Bank.
Umræddar niðurstöður hafa komið evrusinnum mjög í opna skjöldu. Um er að ræða rannsókn sem bankinn hefur gert árlega síðastliðin ár. Í henni er sýnt fram á að munurinn á verðlagi innan evrusvæðisins er sláandi mikill. Að sögn bankans eru stóru tíðindin þau að verðlag innan evrusvæðisins hefur ekki færst saman, eins og áróðursmeistarar Evrópusambandsins fullyrtu að myndi gerast, heldur hefur mismunur á verðlagi innan svæðisins einmitt aukizt og sé nú t.a.m. meiri en á milli einstakra ríkja Bandaríkjanna.
Mikil óánægja með evruna
Hávær mótmæli hafa verið gegn evrunni allt frá því hún var tekin í gagnið sem almennur gjaldmiðill á evrusvæðinu í upphafi árs 2002, enda hófu verðhækkanir samstundis innreið sína. Síðast gerðist slíkt fyrir um mánuði síðan þegar helstu neytendasamtök Ítalíu boðuðu til mótmæla vegna hækkandi vöruverðs. Gífurlega góð þátttaka var í mótmælaaðgerðum neytendasamtakanna og er talið að um 47% ítölsku þjóðarinnar hafi tekið þátt í þeim.
Vöruverð hefur hækkað mjög mikið á Ítalíu í kjölfar upptöku evrunnar, eins og annars staðar á evrusvæðinu, og hefur það orsakað mikla reiði meðal almennings. Samkvæmt útreikningum ítalskra neytendasamtaka hefur t.a.m. verð á grænmeti tvöfaldast eftir að evran var tekin upp og ennfremur hefur kaupmáttur Ítala rýrnað um allt að 6%. Verst hefur þetta komið niður á fjölskyldufólki, öryrkjum og öldruðum.
Mest andstaða meðal ungs fólks
Vakið hefur sérstaka athygli að mestrar óánægju með evruna hefur gætt meðal ungs fólks. Nýlegar skoðanakannanir í Þýzkalandi og Frakklandi sýndu að meirihluti almennings myndi hafna evrunni ef hann fengi að tjá sig um málið, en eins og kunnugt er var evran tekin upp í öllum aðildarríkjum evrusvæðisins án þess að almenningur væri spurður álits á því. Þar sem almenningur hefur verið spurður álits á evrunni hefur henni alls staðar verið hafnað til þessa, nú síðast í Svíþjóð.
(Síðari viðbót: Færa má ákveðin rök fyrir því að almenningur í tveimur aðildarríkjum evrusvæðisins hafi fengið að tjá sig um evruna og samþykkt upptöku hennar, á Írlandi og í Frakklandi, með samþykkt Maastricht-sáttmálans sem tók gildi árið 1993 (í Frakklandi var aðildin að Maastricht þó aðeins samþykkt með 51% meirihluta). Evran var þó aðeins hluti af þeim pakka og því er ekki hægt að segja neitt afgerandi um afstöðu Frakka og Íra til evrunnar einnar. Það breytir heldur ekki því að í þeim tilfellum, sem almenningur hefur verið spurður beint um afstöðuna til evrunnar, hefur henni alls staðar verið hafnað og ennfremur því að 10 af 12 aðildarríkjum evrusvæðisins tóku evruna upp algerlega að almenningi forspurðum.)
Hjörtur J. Guðmundsson
(Birt áður í Morgunblaðinu 11. nóvember 2003)
Birt einnig á:
www.heimssyn.is
Síðan hvenær hætti Ísland að vera landfræðilegur hluti Evrópu? Ég hef stundum velt þessari spurningu fyrir mér þegar ég hef heyrt ýmsa talsmenn Evrópusambandsins hér á landi predika nauðsyn þess að Ísland gerist aðili að Evrópu. Þessar vangaveltur hafa þó eðlilega verið meira í gamni en alvöru. Menn þurfa sennilega að vera ansi illa upplýstir til að geta ekki gert greinarmun á Evrópu og Evrópusambandinu, auk þess að vita að Evrópusambandið hefur ekkert með það að gera hvort Ísland teljist hluti af Evrópu eða ekki.
