EES-samningurinn er í fullu fjöri
Ákveðnir aðilar lesist Evrópusambandssinnar) hér á landi hafa rekið talsverðan áróður fyrir því á undanförnum árum að samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið (EES) hafi veikst og sé nú orðinn allt að því úreltur. Hins vegar hefur í fæstum tilfellum verið gerð einhver tilraun til að rökstyðja þessar fullyrðingar og raunar er það svo að engan veginn liggur fyrir í hverju þessi meintu veikindi samningsins felast. Það eina, sem umræddir aðilar benda á máli sínu til stuðnings, er að Evrópusambandið hafi tekið talsverðum breytingum síðan samningurinn var gerður og vilja þeir meina að því sé samningurinn á einhvern hátt kominn út af sporinu.Staðreyndin er hins vegar sú að þarna er um að ræða afar lélega röksemdafærsla enda engan veginn gefið að það hafi grafið undan tilvist EES-samningsins þó Evrópusambandið hafi vissulega tekið ýmsum breytingum sl. tíu ár. Raunar er það svo að margir sérfróðir aðilar á þessu sviði hafa lýst þeirri skoðun sinni að samningurinn sé í fullu fjöri og að umræddar breytingar á sambandinu hafi ekki breytt neinu þar um.
EES-samningurinn hefur ekki veikst
Í Morgunblaðinu 31. desember sl. var birt viðtal við Þórunni J. Hafstein sem starfar sem forstöðumaður skrifstofu hjá starfsstöð EFTA í Brussel. Sagði hún bara hreint út að EES-samningurinn hefði ekki veikst. Lagasamræmingin innan EES, sem samningurinn stefndi að, virtist hvorki hafa liðið fyrir stækkun Evrópusambandsins né þróun grundvallarlaga sambandsins frá því samningurinn var gerður. Þórunn sagði ennfremur að stækkun Evrópusambandsins ætti ekki að leiða til þess að EES-samningurinn veiktist þar sem ný aðildarríki sambandsins kæmu að samningnum sem slíkum og tækju fullan þátt í samstarfinu.
Þórunn sagðist þeirrar skoðunar að EES-samningurinn hefði reynst vel í framkvæmd og að hann væri nú kominn í fastar skorður. Samskiptin við framkvæmdastjórn Evrópusambandsins væru góð og ákveðið verklag hefði fest sig í sessi við framkvæmd samningsins sem hefði reynst vel. Hún sagðist auk þess ekki sjá að stækkun Evrópusambandsins ætti eftir að breyta þessu á nokkurn hátt, áfram stæðu tveir aðilar að samningnum, kerfið í kringum hann væri óbreytt og samningsgrundvöllurinn sá sami.
Á fundi á vegum Lagastofnunar Háskóla Íslands í mars á síðasta ári lýsti Stefán Már Stefánsson, lagaprófessor, þeirri skoðun sinni að EES-samningurinn "svínvirkaði" svo notuð séu hans orð. Stefán sagði samninginn vel lífvænlegan og að hann virkaði eins og honum hefði verið ætlað.
EES eins hagstæður og hugsast getur
Sömu sögu er að segja frá Noregi. Samkvæmt heimildum frá norska utanríkisráðuneytinu hafa Norðmenn engan brennandi áhuga á knýja á um uppfærslu EES-samningsins. "Á heildina litið hefur EES-samningurinn virkað vel, jafnvel þótt sáttmálar Evrópusambandsins hafi verið endurskoðaðir nokkrum sinnum," sagði Catherine Andersen, talsmaður ráðuneytisins, í Morgunblaðinu 17. október á síðasta ári. Andersen sagði ennfremur að það hefði komið í ljós að hægt væri að laga samstarfið að breyttum forsendum og að Norðmenn hefðu á hagnýtan hátt fundið lausnir á vandamálum sem upp hefðu komið innan ramma samningsins. Norsk stjórnvöld gerðu ráð fyrir að það yrði jafnframt raunin í framtíðinni.
Í sömu frétt var greint frá því að í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins væru menn heldur ekki ýkja uppveðraðir yfir hugmyndum um uppfærslu EES-samningsins. Þar á bæ væru menn almennt þeirrar skoðunar að samningurinn væri EFTA-ríkjunum eins hagstæður og hugsast gæti. Framkvæmdastjórnin hefur þó lýst sig reiðubúna til að taka samninginn til endurskoðunar að lokinni stækkun sambandsins í maí nk. þó hún telji sjálf enga þörf á því.
Það er því ekki að undra þó menn klóri sér í kollinum og skilji ekkert í síendurteknum upphlaupum íslenzkra Evrópusambandsinna um að EES-samningurinn sé að syngja sitt síðasta. Staðreyndin er einfaldlega sú að svo er alls ekki. Það er þó ekki einkennilegt að þessir aðilar vilji samninginn feigan enda telja þeir hann nú vera eina helztu hindrun þess að þeim takist að gera Ísland að hreppi í hinu fyrirhugaða evrópska stórríki.
Hjörtur J. Guðmundsson
(Es. Rétt er að geta þess að persónulega er ég ekki hrifinn af EES-samningnum sem slíkum. Ég er alfarið andvígur stofnanahluta hans og því framsali á fullveldi sem í honum felst. Engu að síður tel ég samninginn skárra hlutskipti en aðild að Evrópusambandinu sem fæli í sér að farið væri úr öskunni í eldinn. Annars er löngu tímabært að endurheimta íslenzkt fullveldi og raunar hefði EES-samningurinn aldrei átt að vera samþykktur að mínu mati.)
Birt einnig á:
www.heimssyn.is
Á undanförnum mánuðum hafa ákveðnir aðilar hér á landi ítrekað haldið þeirri fullyrðingu á lofti að samningurinn um Evrópska efnahagssvlðið (EES) hafi veikst og standi höllum fæti. Hann þurfi því að uppfæra svo hann sé í takti við þær breytingar sem hafi orðið á Evrópusambandinu síðan hann var upphaflega gerður fyrir rúmum áratug síðan. Hins vegar fylgir þessum fullyrðingum aldrei nein útskýring á því í hverju þessi meintu veikindi samningsins felist. Ítrekað hefur verið óskað eftir svörum við því hvað hafi veikst við samninginn, við þá aðila sem þessu halda fram, en án alls árangurs.
