Össur og efinn

Össuri Skarphéðinssyni, fyrrv. formanni Samfylkingarinnar, er tíðrætt um aðkomu Gísla Marteins Baldurssonar að borgarmálunum í grein sem birtist í Blaðinu 20. júlí sl. undir fyrirsögninni "Gísli Marteinn og efinn“. Össur talar þar um að honum finnist Gísli hikandi í því hvernig hann hyggist beita sér í borgarmálunum og segir m.a. af því tilefni að Gísli sé haldinn því �sem er hættulegast stjórnmálamanni – óvissu um hvert beri að stefna.“ Össur segir Gísla vera að bíða eftir niðurstöðu skoðanakönnunar frá Gallup, um það hvern fólk vilji sjá sem leiðtoga sjálfstæðismanna í borginni, áður en hann tilkynnir hvort hann ætli að sækjast eftir leiðtogasætinu eða ekki.

Þetta er auðvitað vægast sagt furðuleg nálgun hjá Össuri í ljósi þess Gísli hefur ekki sagt að hann ætli sér að verða leiðtogi sjálfstæðismanna í borginni. Fjölmiðlar hafa hins vegar sótt hart að honum og spurt hann ítrekað að því og eðlilega hefur hann ekkert útilokað. Þess utan hefur hann einungis sagt að hann sækist eftir einu af efstu sætunum á lista sjálfstæðismanna, eitthvað sem einungis hlýtur að teljast eðlilegt fyrir metnaðarfullan stjórnmálamann. Enn er talsverður tími til stefnu og ekkert sem segir að Gísli þurfi að taka endanlega ákvörðun í þessum efnum strax.

En hvað sem því annars líður þá er ég nú ekki viss um að Össur sé beint bezt til þess fallinn að væna aðra um stefnuleysi. Samfylkingin undir hans forystu þótti ekki beint stefnufastasti stjórnmálaflokkur landsins. Össur segir í grein sinni að það virki "aldrei vel þegar stjórnmálamenn láta reka fyrir vindum skoðanakannana.“ Samfylkingin hefur einmitt ósjaldan verið sökuð um að dansa eftir því hvað skoðanakannanir hafa sagt hverju sinni og það ekki að ástæðulausu eins og dæmin sanna. Tökum bara eitt gott dæmi um þetta.

Í upphafi árs 2002 var skoðanakönnun frá Gallup birt sem sýndi að mikill meirihluti landsmanna væri hlynntur aðild að Evrópusambandinu. Í kjölfarið tilkynnti Össur að Samfylkingin hyggðist setja aðild að sambandinu á oddinn fyrir alþingiskosningarnar vorið 2003. Þessu lýsti hann yfir reglulega allt það ár og síðan var farið út í sérstaka póstkosningu á meðal félagsmanna Samfylkingarinnar um haustið sem fær án efa sinn sess í sögubókunum fyrir einstaklega ólýðræðislega framkvæmd og lélega þátttöku.

Meirihluti þeirra fáu félagsmanna Samfylkingarinnar, sem höfðu fyrir því að taka þátt í póstkosningunni, heimiluðu að aðild að Evrópusambandinu yrði sett á stefnuskrá flokksins. Síðan gerðist það í upphafi árs 2003 að skoðanakannanir voru birtar sem sýndu að staðan hefði algerlega snúizt við og að mikill meirihluti landsmanna væri nú á móti aðild að sambandinu. Stuttu síðar tilkynnti Össur að aðild yrði ekki sett á oddinn í kosningabaráttu Samfylkingarinnar.

Og þetta er svo sannarlega aðeins eitt dæmi af fjölmörgum þar sem Össur hefur gerzt sekur um stefnuleysi og að dansa eftir því hvað skoðanakannanir hafa sagt hverju sinni. Þannig að kannski hefur hann nú séð að sér í þeim efnum og tilgangurinn með greininni verið að miðla af eigin reynslu. En ef sú er raunin þá hefur hann greinilega alveg gleymt að taka það fram í henni.

Hjörtur J. Guðmundsson

(Birt í Blaðinu 28. júlí 2005)

Birt einnig á:
www.ihald.is

Tvöfeldni á vinstrivængnum

Það að vera sjálfum sér samkvæmur virðist ekki vera sterkasta hliðin hjá mörgum á vinstrivæng íslenzkra stjórnmála. Ófá dæmin hafa nefnilega sýnt á undanförnum árum að þar á bæ eru þeir ófáir sem telja ákveðna framgöngu í góðu lagi ef vinstrimenn eiga í hlut en aftur á móti hræðilega vilji svo til að um hægrimenn sé að ræða. Þetta eru síðan oftar en ekki sömu aðilarnir og setja sig hvað eftir annað á háan stall sem sjálfskipaðir siðapostular sem séu í aðstöðu til að ákveða hvaða framkoma flokkist sem gott síðgæði og hver ekki. Þegar til kastanna kemur reynist þetta hins vegar oftar en ekki vera lítið annað en orðin tóm. Tökum aðeins fáein dæmi um þetta af handahófi.

Það virðist t.d. vera í góðu lagi á vinstrivængnum að gengið sé úr Sjálfstæðisflokknum og til liðs við aðra flokka. Þeim sem það gera er jafnvel hrósað í fjölmiðlum og af fjölmiðlum fyrir að fylgja sannfæringu sinni, fyrir að taka svo erfiða ákvörðun og þar fram eftir götunum. Gott dæmi um þetta er tilfelli Ólafs F. Magnússonar þegar hann gekk úr borgarstjórnarflokki sjálfstæðismanna og í framhaldi af því til liðs við Frjálslynda flokkinn. En þegar dæmið snýst við, og einhver gengur úr öðrum flokkum og til liðs við Sjálfstæðisflokkinn, eru viðkomandi aðilar kallaðir öllum illum nöfnum úthrópaðir sem flokkaflakkarar, svikarar og ég veit ekki hvað og hvað. Gott dæmi um þetta er auðvitað nýlegt tilfelli Gunnars Örlygssonar, alþingismanns.

Eitt það vinsælasta úr herbúðum vinstrimanna er að því sé haldið fram að ríkisstjórn Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins sé búin að sitja allt of lengi við völd og að tímabært sé að skipta um forystu í landsmálunum. Þessi frasi er t.d. alveg sérstaklega vinsæll hjá Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur, formanni Samfylkingarinnar. Þessi málflutningur er auðvitað alveg sérlega kostulegur í ljósi þess að núverandi ríkisstjórn hefur setið ári skemur við völd en R-listinn í Reykjavíkurborg. Ef tímabært er að skipta um ríkisstjórn vegna langrar setu ætti það sama væntanlega að gilda um þá sem sitja að völdum í borginni, ekki satt? Nei, ekki samkvæmt kokkabókum ófárra vinstrimanna.

Sjálfstæðismenn hafa verið sakaðir mikið um það af vinstrimönnum í gegnum árin að í röðum þeirra sé fyrir að fara mikilli foringjadýrkun á formanni Sjálfstæðisflokksins, Davíð Oddssyni. Þessar ásakanir hafa ekki hvað sízt komið úr röðum Samfylkingarmanna. En eins og sást vel bæði í aðdraganda formannskjörsins í Samfylkingunni og í kosningabaráttunni fyrir síðustu alþingiskosningar þá er alveg ljóst að sé til staðar foringjadýrkun innan Sjálfstæðisflokksins þá bliknar hún í samanburði við þá foringjadýrkun sem viðgengizt hefur innan Samfylkingarinnar á Ingibjörgu Sólrúnu og sem varla hefur farið framhjá neinum. Greinaskrif í blöðum í aðdraganda formannskjörsins eru alveg sérstaklega gott dæmi um þetta. En þetta er auðvitað allt í lagi fyrst ekki var um að ræða hægrimenn í þeim efnum.

Ef fjölmiðill er talinn hafa hægrislagsíðu fær hann ósparaða gagnrýni af vinstrivængnum en vilji svo til að um vinstrislagsíðu sé að ræða, sem ósjaldan er reyndar raunin, þá þykir það hið bezta mál á vinstrivængnum. Þannig hefur t.a.m. Ólafur Teitur Guðnason, blaðamaður á Viðskiptablaðinu, verið sakaður af mörgum vinstrimönnum um að ganga erinda stjórnvalda og Sjálfstæðisflokksins í störfum sínum vegna þess að hann er yfirlýstur hægrimaður. Sömu aðilum fannst hins vegar út í hött í tengslum við fjölmiðlamálið á síðasta ári að velt væri vöngum yfir því hvort fjölmiðlar í eigu Norðurljósa, sem óneitanlega hafði hvað mesta hagsmuni af því að fjölmiðlalög ríkisstjórnarinnar næðu ekki fram að ganga, gengju erinda eigenda sinna. Þar var þó um að ræða bein hagsmunatengsl en ekki bara skoðanir.

Svona mætti án efa halda lengi áfram en skal þó látið hér staðar numið. Það er sennilega nokkuð ljóst, eins og komið var inn á í upphafi greinarinnar, að margir á vinstrivæng íslenzkra stjórnmála eiga í talsverðum vandaræðum með að vera sjálfum sér samkvæmir þó gert sé óspart að því skóna í ræðu og riti af hálfu sömu manna að þeir séu einhverjir pólitískir siðbótamenn og í aðstöðu til að segja öðrum til syndanna í þeim efnum. Þegar á reynir kemur hins vegar í ljós að slíkt tal eru orðin tóm.

Hjörtur J. Guðmundsson

Birt einnig á:
www.sus.is

Samfylkingin snýst í endalausa hringi

Í Fréttablaðinu 12. júlí sl. birtist frétt undir fyrirsögninni "Það er vilji þjóðarinnar að haldið verði í málskotsréttinn". Sennilega væri ekki hægt að kveða fastar að orði þó reynt væri. Þegar fréttin er lesin er þessa mjögsvo afgerandi fullyrðingu hins vegar hvergi að finna. Í henni er rætt við Jónínu Bartmarz, þingmann Framsóknarflokksins sem sæti á í nefnd um endurskoðun stjórnarskrárinnar. Er m.a. vitnað í hana þar sem hún segir: "Ég held að það sé ekki vilji þjóðarinnar að afnema málskotsréttinn ..." Það er nefnilega það. Jónína segist halda að þjóðin vilji halda í málskotsréttinn en Fréttablaðið telur sig hins vegar vera í aðstöðu til að fullyrða að svo sé á grundvelli orða hennar. Hvers konar vinnubrögð eru þetta eiginlega?

Annars hefur umræðan um hinn svokallaða �málskotsrétt“ forseta Ísland verið all merkileg á köflum. Þannig mætti t.a.m. nefna aðeins eitt atriði. Eins og þekkt er eru forystumenn Samfylkingarinnar iðnir við að tala um að innleiða þurfi beinna lýðræði á Íslandi, halda fleiri þjóðaratkvæðagreiðslur o.s.frv. (reynslan sýnir reyndar að yfirleitt er slíkt tal úr þeirri átt talið eitt). En þrátt fyrir það hafa þeir sett sig upp á móti þeirri hugmynd að sett verði ákvæði í stjórnarskrána í stað ákvæðisins um "málskotsréttinn" svonefnda þar sem kveðið verði á um að almenningur geti með einhverjum hætti farið fram á þjóðaratkvæðagreiðslur um ákveðin mál að eigin frumkvæði og án þess milliliðar sem aðkoma forsetans að málinu óneitanlega felur í sér. Þetta er auðvitað að því gefnu að menn séu þeirrar skoðunar að forsetinn hafi raunverulega það vald að synja lögum frá Alþingi staðfestingar sem ég notabene er ekki.

Forystumenn Samfylkingarinnar hafa annars farið í mun fleiri hringi í þessu máli en bara þennan - eins og þeirra er von og vísa. Þannig hafa þeir t.a.m. ásamt fleirum í stjórnarandstöðunni sakað ríkisstjórnina um að hafa �haft af þjóðinni“ þjóðaratkvæðagreiðslu um fjölmiðlalögin á síðasta ári. Á sama tíma vilja þeir að Ísland gangi í Evrópusambandið þar sem það hefur beinlínis verið stundað í gegnum tíðina að fara í kringum vilja almennings í þjóðaratkvæðagreiðslum ef hann hefur ekki verið í samræmi við vilja forystumanna sambandsins. Þ.e.a.s. auðvitað í þau sárafáu skipti sem almenningi þar á bæ hefur verið leyft að tjá hug sinn til einhverra samrunaskrefanna innan þess með þeim hætti.

Þetta er annars t.a.m. í stíl við það þegar forystumenn Samfylkingarinnar hafa haldið því fram að stjórnvöld rækju ekki sjálfstæða utanríkisstefnu gagnvart Bandaríkjastjórn. Á sama tíma vilja þeir hins vegar að Ísland gangi í Evrópusambandið þar sem ljóst er að engin sjálfstæð utanríkisstefna yrði rekin af hálfu okkar Íslendinga kæmi til aðildar. Kveðið er á um sameiginlega utanríkisstefnu sambandsins í fyrirhugaðri stjórnarskrá þess eins og kunnugt er og þó stjórnarskráin sé vissulega í uppnámi, og óvíst hvort hún taki einhvern tímann gildi, þá hafa forystumenn Evrópusambandsins lýst því yfir að jafnvel þó svo verði ekki beri að halda áfram því starfi sem þegar er hafið við að koma á sérstöku embætti utanríkisráðherra sambandsins, sjálfstæðri utanríkisstefnu þess sem og utanríkisþjónustu sem smám saman er ætlað að koma í stað sjálfstæðra utanríkisþjónusta aðildarríkjanna.

Þessi framganga forystumanna Samfylkingarinnar er auðvitað alveg gríðarlega trúverðug. Annars er það nú auðvitað svo að það kemur lítið á óvart að þeir séu sjálfum sér ósamkvæmir og tali í endalausa hringi. Slíkt er fyrir löngu orðið fremur að reglu en undantekningu.

Hjörtur J. Guðmundsson

Birt einnig á:
www.ihald.is